Geneviève Zamansky-Bonnin z domu Zamansky

Sekretarz generalna Stowarzyszenia Germaine Tillion

Córka Marie Zamansky (08.05.1920 – 21.02.2020) Ravensbrück: 22 kwietnia 1944 – 22 kwietnia 1945 (wyzwolona przez Czerwony Krzyż)

Genevieve Zamansky-Bonnin, Foto: J. Bochat
Genevieve Zamansky-Bonnin, Foto: J. Bochat

Geneviève o swojej matce: Marie mówi: „Cała moja rodzina była pacyfistami i zwolennikami pojednania francusko-niemieckiego, ale od 1936 roku oczekiwaliśmy nieuniknionej wojny. Byliśmy bezpośrednio przeciwni Pétainowi i od pierwszego dnia odrzucaliśmy zawieszenie broni.”

W 1942 roku, jako uczennica École Normale w Sèvres, Marie dołączyła do swojego narzeczonego Marca Zamansky’ego, ucznia École Normale, w sieci Mithridate, za którą odpowiadał w strefie okupowanej.

Ruch oporu był sprawą rodzinną. Jej ojciec Henri, odpowiedzialny w SNCF (państwowe koleje) za budynki i kolej, informował Marca, jej narzeczonego, o niemieckim ruchu kolejowym i pracach prowadzonych przez okupantów. Jej matka, Marguerite, dyrektorka szkoły przy Rue des Archives w Paryżu, przygotowywała „fałszywe dokumenty” dla swoich żydowskich uczniów. Jej brat, Marc, dostarczał wiadomości. Marie pełniła rolę „osłony” dla narzeczonego podczas poszukiwania odpowiedniego miejsca zrzutu spadochronowego.

Marc Zamansky został aresztowany w lipcu 1943 roku. Marie i jej rodzice zostali aresztowani 5 sierpnia 1943 w Corrèze. Marie i jej matka były więzione w Limoges, potem w Rennes, a na końcu w Romainville.

Obie zostały deportowane do Ravensbrück 16 kwietnia 1944 roku, docierając konwojem „35000” 22 kwietnia. W pierwszych miesiącach były „dostępnymi pracownicami”. We wrześniu jej matka została „dziergaczką” w bardzo szacownym towarzystwie: Emilie Tillion, która codziennie opowiadała o innym kraju, Piguet, Frère, Elie, Matka Maria, zakonnica ortodoksyjna, Matka Elisabeth z Lyonu i wiele innych. Marie, która nie chciała pracować na rzecz wojny, została przydzielona do kolumny leśnej.

Marie i jej matka zostały wyzwolone 22 kwietnia 1945 roku przez Szwedzki Czerwony Krzyż i po kilku tygodniach pobytu w Szwecji wróciły do Francji 25 czerwca 1945 roku.

Jej ojciec i brat również zostali deportowani: Henri został zgazowany w Hartheim. Marc, młody seminarzysta, został deportowany do Auschwitz, a potem do Flossenbürg, gdzie zmarł.

Jej narzeczony, Marc Zamansky, został deportowany do Mauthausen, Melk i Ebensee; powrócił. Marie i Marc pobrali się w lipcu 1945 roku i mieli ośmioro dzieci.

Marie była członkinią Stowarzyszenia Byłych Internowanych i Deportowanych Kobiet Ruchu Oporu (l’ADIR) i pełniła funkcję administratora od 1999 roku aż do rozwiązania stowarzyszenia w 2005 roku.

Geneviève