Obecnie upamiętnia się także żydowskie kobiety w obozach koncentracyjnych.
05.03.2026
Stojąc obok brązowej rzeźby Willa Lammerta „Die Tragende” i patrząc na Jezioro Schwedt, można wyraźnie zobaczyć małe miasteczko Fürstenberg z jego wieżą kościelną po drugiej stronie jeziora. Czy mieszkańcy Fürstenbergu mogli zignorować prawdę o tym, co działo się za wysokim murem za rzeźbą?
Między 1939 a 1945 rokiem 122 000 kobiet było więzionych w Ravensbrück, największym niemieckim obozie koncentracyjnym dla kobiet. Kiedy wojska sowieckie wyzwoliły obóz 1 kwietnia 1945 roku, pozostało tam tylko około 20 000 kobiet.
Dziś Ravensbrück jest miejscem pamięci i refleksji. W dawnym budynku administracyjnym znajduje się wystawa, można zwiedzić blok cel, w którym niektóre cele prezentują ekspozycje z wielu krajów, które niegdyś internowały więźniów w obozie, a drzwi do krematorium są otwarte. Wszystko to odbywa się w hołdzie dla okrucieństw, które miały miejsce ponad 80 lat temu.
Wzdłuż Muru Narodów przed obozem Ravensbrück znajdują się sekcje poświęcone różnym krajom. Za tymi łagodnymi kolorami kryją się tablice pamiątkowe i małe rzeźby dla osób i grup. Ravensbrück nie był pierwotnie obozem dla żydowskich kobiet i przez długi czas nie było dla nich pomnika. Jednak na przestrzeni lat około 20 000 żydowskich kobiet było więzionych w obozie.
To zostało teraz naprawione.
6 listopada odsłonięto miejsce pamięci z 40 grawerowanymi blokami kamiennymi. Znajduje się ono na brzegu Schwedt-Spen. Na blokach wygrawerowane są cytaty byłych żydowskich więźniarek. Jeden blok nie zawiera cytatu, na pamiątkę bezimiennych ofiar. Pomnik został zaprojektowany przez berlińskich architektów Tine Steen i Klausa Schlossera.
Do 1942 roku około 1 400 żydowskich kobiet było więzionych w Ravensbrück. Były prześladowane z powodu nazistowskiej ideologii rasowej.
Na wiosnę 1942 roku SS zamordowało około 800 z nich gazem trującym. Kolejne 522 kobiety zostały deportowane do obozu Auschwitz w październiku 1942 roku. Po tym Ravensbrück uważano za „judenfrei” (wolny od Żydów).
Jednak w związku z ewakuacją obozu Auschwitz tysiące żydowskich kobiet z Auschwitz, Węgier i Słowacji trafiły do Ravensbrück.
Matka straciła poczucie czasu
W Ravensbrück było tylko 34 duńskie kobiety, wszystkie deportowane za udział w ruchu oporu wobec reżimu nazistowskiego. Nie były Żydówkami. Jednak pod koniec listopada 1943 roku do obozu przybyło 10 duńskich Żydówek. Zostały umieszczone w karcerach obozowych i pozostawały tam do 11 stycznia 1944 roku, kiedy mogły zostać przewiezione do Theresienstadt.
Dotyczyło to tylko ośmiu z nich, ponieważ 26-letnia kobieta, Karen Katznelson, i jej drugi syn (autor tego tekstu) byli przetrzymywani w Ravensbrück przez pięć miesięcy z powodu choroby. Jeden z 39 bloków pamiątkowych zawiera cytat tej kobiety, która była w samotnej celi w Ravensbrück. Samotna cela w karcerze:
„Stopniowo… straciłam poczucie czasu.”
Chęć nadania ofiarom tożsamości
Podczas uroczystości odsłonięcia pomnika przemawiała m.in. minister nauki, badań i kultury Brandenburgii, dr Manja Schüle. Zadała pytanie i od razu na nie odpowiedziała:
„Dlaczego dziś odsłaniamy tutaj w Ravensbrück pomnik ofiar żydowskich? Ponieważ pozwalamy ofiarom umrzeć po raz drugi, jeśli je zapomnimy. Ponieważ chcemy przywr